ငွေသုံးတတ်ခြင်းသည် အနုပညာတစ်ခုဖြစ်သည်- စာရင်းဇယားများထက် စိတ်ပညာက သင့်ဘဝကို မည်သို့ကြွယ်ဝစေသနည်း

ကျွန်ုပ်တို့အများစုသည် ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှုကို သင်္ချာဘာသာရပ်ကဲ့သို့ မြင်တတ်ကြသည်။ ပေါင်း၊ နှုတ်၊ မြှောက်၊ စား လုပ်၍ရသော spreadsheet ဇယားများ၊ ကိန်းဂဏန်းများကသာ ကျွန်ုပ်တို့၏ဘဝကို ချမ်းသာစေမည်ဟု ထင်မှတ်တတ်ကြသည်။ သို့သော် Morgan Housel က သူ၏ “The Art of Spending Money” တွင် လုံးဝကွဲပြားသော အယူအဆတစ်ခုကို တင်ပြထားသည်။ ၎င်းမှာ “ငွေရှာခြင်းသည် သိပ္ပံပညာဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ငွေသုံးခြင်းမှာမူ အနုပညာတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟူသောအချက်ပင်။

၁။ နိဒါန်း- ငွေရှိခြင်းနှင့် ပျော်ရွှင်ခြင်းကြားမှ ရှုပ်ထွေးသော ဆက်နွယ်မှု

စဉ်းစားကြည့်ပါ… မျက်မှန်ချွတ်လိုက်ရုံဖြင့် သင့်ဘဝ၏ ပြဿနာအားလုံး ပြေလည်သွားမည်ဟု သင်ထင်ခဲ့ဖူးသလား?

မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်ကြီး Dr. Dan Goodman ထံတွင် LASIK မျက်စိခွဲစိတ်မှု ခံယူခဲ့သော အမျိုးသမီးတစ်ဦး ရှိဖူးသည်။ ခွဲစိတ်မှုမှာ အလွန်အောင်မြင်ပြီး သူမသည် ကြည်လင်သောအမြင်အာရုံကို ရရှိခဲ့သော်လည်း ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် သူမသည် အလွန်စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြင့် ဆရာဝန်ထံ ပြန်ရောက်လာသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ သူမသည် မျက်မှန်ချွတ်လိုက်လျှင် သူမ၏ခင်ပွန်းက သူမကို ပိုချစ်လာမည်၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက သူမကို ပိုအထင်ကြီးလာမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူမ လိုချင်သည့် “အမြင်အာရုံ” ကို ရခဲ့သော်လည်း သူမ တကယ်လိုအပ်နေသည့် “ချစ်ခြင်းနှင့် လေးစားမှု” ကိုမူ ထိုခွဲစိတ်မှုက မပေးနိုင်ခဲ့ပါ။

ဤသည်မှာ ငွေကြေးနှင့်ပတ်သက်သော ကျွန်ုပ်တို့၏ အမှားတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လိုချင်သောအရာ (ငွေ) ကို ရရှိနိုင်သော်လည်း၊ ထိုအရာက ကျွန်ုပ်တို့ တကယ်လိုအပ်နေသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို မဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည့်အခါ စိတ်ပျက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ The Psychology of Money စာအုပ်သည် ငွေကို မည်သို့စုဆောင်းရမည်ကို သင်ပြခဲ့သော်လည်း ယခုဆောင်းပါးမှာမူ ထိုရရှိလာသော ငွေကို အဓိပ္ပာယ်ရှိရှိ မည်သို့ “အသုံးချ” ရမည်ကို အာရုံစိုက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၂။ အပြုအမူတိုင်းသည် နောက်ခံအကြောင်းအရင်းရှိသည် (All Behavior Makes Sense)

လူတစ်ဦး၏ ထူးဆန်းသော ငွေသုံးစွဲပုံကို ကြည့်ပြီး ဝေဖန်ရန် လွယ်ကူသော်လည်း၊ ထိုသူ၏ ဘဝနောက်ခံအကြောင်းအရင်းကို သိရှိပါက သူ၏လုပ်ရပ်သည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်နေတတ်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ငွေသုံးစွဲမှုပုံစံကို ဖော်ဆောင်ပေးသည်မှာ ဘဏ်စာရင်းမဟုတ်ဘဲ ကျွန်ုပ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော ဘဝအတွေ့အကြုံများသာ ဖြစ်သည်။

ဆောင်းပါးရှင် Robert Quillen က ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော စကားတစ်ခွန်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး (၁၄) လုံးတည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ထိုစကားမှာ –

“ဆင်းရဲစဉ်က သင်သည် အနှိမ်ခံခဲ့ရလေလေ၊ ချမ်းသာလာသည့်အခါ သင်၏ကြွယ်ဝမှုကို ပြသရသည်ကို ပို၍နှစ်သက်လေလေဖြစ်သည်။”

ဒါကို “Post-traumatic broke syndrome” (ဆင်းရဲခြင်းဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ဒဏ်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ငယ်စဉ်က လူရာမသွင်းခံခဲ့ရသူတစ်ဦးသည် သူ၏အောင်မြင်မှုကို ပြသရန်အတွက် ဈေးကြီးသော ကားများ၊ အဝတ်အထည်များကို အလွန်အကျွံ ဝယ်ယူတတ်သည်။ သူသည် ကိန်းဂဏန်းများကို ကြည့်၍ သုံးစွဲနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အတိတ်က သူရရှိခဲ့သော စိတ်ဒဏ်ရာကို ကုစားရန် သို့မဟုတ် အနှိမ်ခံခဲ့ရမှုအတွက် “ကလဲ့စားချေရန်” (Righting a wrong) သုံးစွဲနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူတစ်ပါး၏ ငွေသုံးစွဲပုံကို မဝေဖန်မီ ထိုသူ၏ “စိတ်ဒဏ်ရာ” ကို နားလည်ပေးရန် လိုအပ်သည်။

၃။ ပစ္စည်းဥစ္စာဆိုသည်မှာ လေးစားမှုအတွက် “အာဟာရမရှိသော မုန့်” (Junk Food) ကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း

ကျွန်ုပ်တို့သည် ငွေသုံးစွဲခြင်းဖြင့် အခြားသူများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရယူနိုင်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ သို့သော် ထိုအာရုံစိုက်မှုသည် “တည်မြဲသော လေးစားမှု” (Durable Attention) မဟုတ်သည်ကို သတိမပြုမိကြပါ။ “ကားပေါ်ကလူ၏ ဝိရောဓိ” (Man in the Car Paradox) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ လမ်းပေါ်တွင် ဈေးကြီးသော ကားတစ်စီးကို မြင်သည့်အခါ လူတွေက ကားမောင်းသူကို အထင်ကြီးနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ “ငါသာ အဲဒီကားကို မောင်းရရင် လူတွေ ငါ့ကို ဘယ်လောက် အထင်ကြီးလိုက်မလဲ” ဟုသာ တွေးနေတတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

စာရေးဆရာ Morgan Housel က ပစ္စည်းဥစ္စာအပေါ် သုံးစွဲခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြတ်ပြတ်သားသား သတိပေးထားသည်-

“ပစ္စည်းဥစ္စာများအပေါ် ငွေသုံးစွဲခြင်းသည် မိမိတကယ်တန်ဖိုးထားရသူများထံမှ တည်မြဲသော အာရုံစိုက်မှုနှင့် လေးစားမှုကို ရရှိရန်အတွက် အထိရောက်ဆုံးသော နည်းလမ်းမဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် အာဟာရမရှိသော Junk Food ကို စားရသကဲ့သို့ ခဏတာသာ ကျေနပ်မှုကို ပေးနိုင်သော်လည်း ရေရှည်အတွက်မူ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။”

flashy ဖြစ်သော ကား သို့မဟုတ် အိတ်တစ်လုံးက ပေးသော အာရုံစိုက်မှုသည် တစ်လ၊ တစ်နှစ် ကြာလျှင် ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ David Brooks က ဤသို့ ခွဲခြားပြထားသည် – ကျွန်ုပ်တို့သည် လစာနှင့် ရာထူးကဲ့သို့သော “လုပ်ငန်းခွင်သုံး ဂုဏ်ရည်များ” (Resume Virtues) နောက်ကိုသာ လိုက်နေကြပြီး၊ တကယ်တမ်း လူအများက လေးစားအားကျရသော “နာရေးစာတမ်းပါ ဂုဏ်ရည်များ” (Eulogy Virtues) ဖြစ်သည့် ကြင်နာမှု၊ ရိုးသားမှုတို့ကို လျစ်လျူရှုမိတတ်ကြသည်။

၄။ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ အစစ်အမှန် ညီမျှခြင်း

Housel က ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို အောက်ပါအတိုင်း ရိုးရှင်းစွာ အနက်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်-

“ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု = မိမိတွင်ရှိသောအရာ နှုတ် (minus) မိမိလိုချင်သောအရာ”

ဤနေရာတွင် လူအများစု မေ့လျော့နေသောအချက်မှာ “Rich” (ဝင်ငွေများခြင်း) နှင့် “Wealthy” (ကြွယ်ဝခြင်း) ကြားမှ ခြားနားချက်ဖြစ်သည်။ Rich ဆိုသည်မှာ လူမြင်အောင် ပြနိုင်သော ငွေသုံးစွဲမှုဖြစ်ပြီး၊ Wealthy ဆိုသည်မှာမူ အသုံးမပြုဘဲ စုဆောင်းထားသော၊ မမြင်ရသော လွတ်လပ်ခွင့် ဖြစ်သည်။

ပိုမိုစိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိရန် အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုပါ-

• လိုချင်တပ်မက်မှုကို လျှော့ချခြင်း- ၎င်းသည် ဝင်ငွေတိုးရန် ကြိုးစားခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သည်။
• ဒိုပါမင်း (Dopamine) ၏ ထောင်ချောက်ကို နားလည်ခြင်း- The Molecule of More စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဦးနှောက်သည် ပစ္စည်းဥစ္စာကို “ပိုင်ဆိုင်ခြင်း” ထက် ထိုအရာကို “ရယူလိုသည့် ဖြစ်စဉ်/မျှော်လင့်ခြင်း” (Anticipation/Process) ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ရရှိပြီးသည်နှင့် ဒိုပါမင်းက “နောက်ထပ် ဘာရဦးမလဲ” ဟု ချက်ချင်း မေးခွန်းထုတ်တော့သည်။

၅။ နေထိုင်မှုပုံစံ ရိုးရှင်းခြင်းနှင့် ငွေကြေးအပေါ်ထားရှိသော အမြင်

“မက္ကဆီကို တံငါသည်ပုံပြင်” (Mexican Fisherman) သည် ဤအချက်ကို ကောင်းစွာ ထင်ဟပ်စေသည်။ အမေရိကန် စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးက တံငါသည်အား အလုပ်ပိုလုပ်၍ လှေများပိုဝယ်ရန်၊ ကုမ္ပဏီထောင်ရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် ချမ်းသာလာသောအခါ အနားယူ၍ မိသားစုနှင့် ပျော်ပျော်ပါးပါး နေထိုင်ရန် အကြံပေးသည်။ သို့သော် တံငါသည်က “အခုလည်း ကျွန်တော်က အဲဒီလိုပဲ နေနေတာလေ” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

ဤပုံပြင်က ပေးလိုသော သင်ခန်းစာမှာ “ချမ်းသာမှုကို မလိုအပ်ခြင်းသည် ချမ်းသာခြင်းထက် ပို၍တန်ဖိုးရှိသည်” ဟူသော စတိုးဝါဒ (Stoic) အယူအဆပင် ဖြစ်သည်။ ငွေကြေးသည် သင့်ကို လွတ်လပ်ခွင့်ပေးရန်အတွက် ကိရိယာတစ်ခုသာ ဖြစ်သင့်ပြီး၊ ငွေကြေးနောက်သို့ အမြဲတမ်း လိုက်နေရသော ကျွန်တစ်ဦး မဖြစ်စေရန် အရေးကြီးသည်။

၆။ နိဂုံး- သင်၏ “နောက်ပြန်ရေးသော နာရေးမှတ်တမ်း” (Reverse Obituary)

ငွေကြေးသည် သင် မည်သူဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ပေးသည့်အရာ မဟုတ်ဘဲ၊ သင့်တွင်ရှိသော အရည်အချင်းများကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် အသုံးချနိုင်စေမည့် ကိရိယာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။

“Reverse Obituary” လေ့ကျင့်ခန်းကို လုပ်ကြည့်ပါ။ သင့်နာရေးစာတမ်းတွင် လူတွေ သင့်ကို မည်သို့လူစားမျိုးအဖြစ် အမှတ်ရစေချင်သလဲ? လူအများစုသည် မိမိကို “ချစ်ခင်တတ်သူ၊ အကူအညီပေးတတ်သူ၊ ပညာရှိသူ” အဖြစ် အမှတ်ရစေချင်ကြမည်မှာ သေချာသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် သင့်ကား၏ “မြင်းကောင်ရေအား” (Horsepower) သို့မဟုတ် သင့်အိမ်၏ “စတုရန်းပေအကျယ်အဝန်း” (Square Footage) တို့သည် မည်သည့်အခါမျှ ပါဝင်လာမည် မဟုတ်ပေ။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် သင့်ကိုယ်သင် ဤမေးခွန်းကို ပြန်မေးကြည့်ပါ-

“ယနေ့ သင်သုံးစွဲလိုက်သော ငွေကြေးသည် သင့်ကို ပိုမိုလွတ်လပ်ခွင့် ပေးသလား (သို့မဟုတ်) ငွေကြေး၏ ကျွန်ဖြစ်စေသလား?”

pdf Slide ကို download ဆွဲရန်

Downloadable The Art of Spending Money: Simple Choices for a Richer Life (Slide)