Beyond Good and Evil

ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင် Friedrich Nietzsche ရဲ့ Beyond Good and Evil (၁၈၈၆) ဟာ အနောက်တိုင်း ဒဿနလောကမှာ အငြင်းပွားဖွယ် အကောင်းဆုံး၊ ဩဇာ အရှိဆုံး စာအုပ်တွေထဲ ပါဝင်ပါတယ်။ “အနာဂတ် ဒဿနအတွက် နိဒါန်း” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ခွဲ ပါတဲ့ ဒီစာအုပ်ဟာ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာကျော်ကြာတဲ့အထိ ဒဿန၊ စိတ်ပညာ၊ စာပေနဲ့ ခေတ်သစ် အတွေးအခေါ်တွေကို လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ယနေ့ Penguin Classics စီးရီးမှာ အများဆုံး ဖတ်ရှုကြတဲ့ ဒဿနကျမ်းတွေထဲ ပါပါတယ်။

Thus Spoke Zarathustra ကို ဝတ္ထုဆန်ဆန်၊ ကဗျာဆန်ဆန် ရေးပြီးနောက် Nietzsche ဟာ အဲဒီ အတွေးတွေကို ပိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံနဲ့ ပြန်တင်ပြဖို့ ဒီစာအုပ်ကို ရေးခဲ့တာပါ။ စာအုပ်ကို အပိုင်း ကိုးပိုင်း ခွဲထားပြီး အတိုအရှည် မတူတဲ့ အပိုဒ် (aphorism) နှစ်ရာကျော်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ ဒဿနပညာရှင်တွေရဲ့ အစွဲတွေ၊ “လွတ်လပ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်” (free spirits)၊ ဘာသာတရား၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ နိုင်ငံနဲ့ လူမျိုးတွေအကြောင်း အကြောင်းအရာ စုံလင်စွာ ဆွေးနွေးထားပါတယ်။

Nietzsche ရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မှုက အရင် ဒဿနပညာရှင်တွေဟာ “အမှန်တရား” ကို ရှာတယ်လို့ ဆိုပေမယ့် တကယ်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ ယုံကြည်ချက်နဲ့ ဆန္ဒတွေကို ကာကွယ်နေကြတာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။ အမြင်တိုင်းဟာ ရှုထောင့်တစ်ခုကနေ ကြည့်တာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ perspectivism၊ သက်ရှိတွေရဲ့ အခြေခံ တွန်းအားအဖြစ် “will to power”၊ ပြီးတော့ ကိုယ်ကျင့်တရားကို သခင်ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား (master morality) နဲ့ ကျွန်ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား (slave morality) ဆိုပြီး ခွဲခြား ဝေဖန်ပုံတို့ဟာ ဒီစာအုပ်ရဲ့ နာမည်ကြီး အတွေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအတွေးတွေကို နောက်စာအုပ် On the Genealogy of Morals မှာ ဆက်လက် ချဲ့ထွင်ခဲ့ပါတယ်။

ရိုးသားစွာ ပြောရရင် ဒီစာအုပ်ဟာ ဖတ်ရ လွယ်တဲ့ စာအုပ် မဟုတ်ပါဘူး — ရေးဟန်က ချွန်ထက်၊ လှောင်ပြောင်တတ်ပြီး အဓိပ္ပာယ် နှစ်ခွ ဖြစ်တတ်လို့ ဖြည်းဖြည်း၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေအကြောင်း ရေးထားတဲ့ အပိုင်းတချို့ဟာ ယနေ့ အမြင်နဲ့ဆိုရင် ခွဲခြားဆက်ဆံရာ ကျပြီး သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့အတွေးတွေကို နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ မှားယွင်းစွာ အသုံးချခံခဲ့ရတာကိုလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။ နိဒါန်းနဲ့ မှတ်စုတွေ ပါတဲ့ Penguin edition လို ဘာသာပြန်မျိုးနဲ့ ဖတ်တာ အကူအညီ ဖြစ်ပါတယ်။

Sophie’s World နဲ့ ဒဿနကို စတင်ခဲ့ပြီး မူရင်းကျမ်းတွေဆီ ဆက်သွားချင်သူ၊ The Republic၊ The Prince၊ Meditations လို ဂန္ထဝင် အတွေးအခေါ် စာအုပ်တွေ စုဆောင်းသူ၊ Dostoevsky ရဲ့ ဝတ္ထုတွေ ကြိုက်သူ၊ ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်တွေကို စိန်ခေါ်ချင်တဲ့ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတွေအတွက် ဒီစာအုပ်ဟာ စိတ်ကို နိုးကြားစေမယ့် စာအုပ်ပါ။ သဘောတူသည်ဖြစ်စေ၊ မတူသည်ဖြစ်စေ Nietzsche နဲ့ စကားစစ်ထိုးရင်း သင့်ရဲ့ အတွေးက ပိုထက်မြက်လာပါလိမ့်မယ်။