21 Lessons for the 21st Century

Jerusalem က Hebrew University ရဲ့ သမိုင်းပညာရှင် Yuval Noah Harari ဟာ Sapiens မှာ လူသားရဲ့ အတိတ်၊ Homo Deus မှာ အနာဂတ်ကို ရေးခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ မှာ ထုတ်ဝေတဲ့ 21 Lessons for the 21st Century မှာတော့ ယနေ့ ပစ္စုပ္ပန်ကို အာရုံစိုက်ထားပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အုပ်ရေ သန်းနဲ့ချီ ရောင်းချခဲ့ပြီး Yangon Book Shop မှာလည်း ရောင်းအကောင်းဆုံး non-fiction တွေထဲ ပါပါတယ်။

စာအုပ်ကို အခန်း ၂၁ ခန်း၊ အပိုင်းကြီး ငါးပိုင်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ် — နည်းပညာ စိန်ခေါ်မှု၊ နိုင်ငံရေး စိန်ခေါ်မှု၊ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုနဲ့ မျှော်လင့်ချက်၊ အမှန်တရားနဲ့ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု တို့ပါ။ အလုပ်အကိုင်၊ လွတ်လပ်ခွင့်၊ တန်းတူညီမျှမှု၊ အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ ဘာသာရေး၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒ၊ သတင်းအတု၊ ပညာရေး၊ ဘဝအဓိပ္ပာယ် စတဲ့ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုစီကို အခန်းတစ်ခန်းစီမှာ သီးခြား ဆွေးနွေးထားလို့ ကိုယ်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အခန်းကို ရွေးဖတ်လို့ ရပါတယ်။

Harari ရဲ့ အဓိက အဆိုတွေကို လက်တွေ့ကျကျ ပြောရရင် — AI နဲ့ စက်ရုပ်တွေက အလုပ်အကိုင် အများအပြားကို အစားထိုးလာရင် လူအများစုဟာ စီးပွားရေးအရ မလိုအပ်တော့တဲ့ “useless class” ဖြစ်လာနိုင်တယ်၊ ကိုယ့်အကြောင်း ဒေတာကို ပိုင်ဆိုင်သူက အာဏာကို ပိုင်ဆိုင်မယ်၊ နျူကလီးယား၊ ရာသီဥတု၊ နည်းပညာ ပြဿနာတွေကို နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်း မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး၊ ကလေးတွေကို အချက်အလက် အလွတ်ကျက်ခိုင်းတာထက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားတတ်မှု၊ ပြောင်းလဲမှုကို လိုက်လျောညီထွေ နေတတ်မှု သင်ပေးသင့်တယ်ဆိုတာတွေပါ။

မြန်မာစာဖတ်သူတွေအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာကတော့ နောက်ဆုံးအခန်းမှာ Harari ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံနေတဲ့ ဝိပဿနာ တရားထိုင်ခြင်းအကြောင်း ရေးထားတာပါ — သူ သင်ယူခဲ့တာ မန္တလေးမှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဆရာကြီး ဦးဘခင်ထံ တရားသင်ခဲ့တဲ့ S. N. Goenka ရဲ့ နည်းစနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ရေးဟန်က ရှင်းလင်းပေမယ့် ယေဘုယျ ကောက်ချက်တွေ များတယ်၊ ခန့်မှန်းချက်တချို့ဟာ အထောက်အထား ပါးတယ်လို့ ပညာရှင် အချို့ ဝေဖန်ကြပြီး ဘာသာရေးအပေါ် အမြင်တွေက ယုံကြည်သူ အချို့ကို စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

Sapiens၊ Homo Deus ကို ဖတ်ပြီးသား သင်၊ Factfulness လို ကမ္ဘာကြီးကို အချက်အလက်နဲ့ ပြန်ကြည့်တဲ့ စာအုပ်တွေ ကြိုက်တဲ့ သင်၊ AI ခေတ်မှာ ကိုယ့်သားသမီးကို ဘာသင်ပေးရမလဲ တွေးနေတဲ့ မိဘ ဖြစ်တဲ့ သင့်အတွက် ဒီစာအုပ်ဟာ အဖြေ ပေးတာထက် မေးခွန်းကောင်းတွေ ပေးမယ့် စာအုပ်ပါ။ အမှန်တရားအဖြစ် လက်ခံဖို့ထက် ဆွေးနွေးငြင်းခုံဖို့ ဖတ်စေချင်ပါတယ်။