Thus Spoke Zarathustra

ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင် Friedrich Nietzsche (၁၈၄၄–၁၉၀၀) ဟာ ခေတ်သစ် အတွေးအခေါ်ကို အကြီးအကျယ် လွှမ်းမိုးခဲ့သူတွေထဲက တစ်ယောက်ပါ။ Thus Spoke Zarathustra ကို ၁၈၈၃ ကနေ ၁၈၈၅ ခုနှစ်အတွင်း အပိုင်းလေးပိုင်းခွဲ ရေးသားခဲ့ပြီး Nietzsche ကိုယ်တိုင် သူ့လက်ရာတွေထဲမှာ အလေးထားဆုံး စာအုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ “လူတိုင်းအတွက်လည်း ဖြစ်၊ ဘယ်သူ့အတွက်မှ မဖြစ်တဲ့ စာအုပ်” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ခွဲပါပြီး ဒဿနကျမ်း ပုံစံ မဟုတ်ဘဲ ကဗျာဆန်တဲ့ ဇာတ်ကြောင်း ပုံစံနဲ့ ရေးထားတာဖြစ်ပြီး ဒီ Oxford World’s Classics ထုတ်ဝေမှုမှာ နိဒါန်းနဲ့ မှတ်စုတွေ ပါပါတယ်။

ဇာတ်ကောင် Zarathustra ရဲ့ နာမည်ကို ရှေးဟောင်း ပါရှန်း ဆရာ Zoroaster ကနေ ယူထားပေမယ့် Nietzsche ရဲ့ Zarathustra ကတော့ သူ့ကိုယ်ပိုင် ဖန်တီးမှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တောင်ပေါ်က ဂူထဲမှာ ဆယ်နှစ်ကြာ တစ်ယောက်တည်း နေထိုင်ပြီးနောက် သူ စုဆောင်းထားတဲ့ ဉာဏ်ပညာကို လူတွေနဲ့ မျှဝေဖို့ တောင်အောက်ကို ဆင်းလာပါတယ်။ မြို့ရဲ့ ဈေးကွက်ထဲမှာ လူထုကို စကားပြောပေမယ့် လူတွေက သူ့ကို နားမလည်ဘဲ ရယ်မောကြတဲ့အခါ သူ့စကားကို နားထောင်မယ့် အဖော်တွေကို ရှာရင်း ခရီးဆက်ကာ ဟောပြောချက်တွေကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ပြောသွားပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ထဲမှာ Nietzsche ရဲ့ အကျော်ကြားဆုံး အယူအဆတွေ ပါဝင်ပါတယ် — ကိုယ့်တန်ဖိုးကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးနိုင်တဲ့ လူသားအဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ Übermensch (overman)၊ စိတ်ဓာတ်ဟာ ကုလားအုတ်၊ ခြင်္သေ့၊ ကလေး အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပုံ ပုံဆောင်ချက်၊ will to power နဲ့ “ကိုယ့်ဘဝကို အကြိမ်ကြိမ် အဆုံးမရှိ ပြန်နေရမယ်ဆိုရင် လက်ခံနိုင်မလား” လို့ မေးတဲ့ eternal recurrence စိတ်ကူး စမ်းသပ်ချက် တို့ပါ။ ဒါတွေကို ယုံကြည်ရမယ့် အယူဝါဒအဖြစ်ထက် ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်စစ်ဆေးဖို့ မေးခွန်းတွေအဖြစ် ဖတ်တာက ပိုအကျိုးရှိပါတယ်။

စာရေးပုံက ရှေးဟောင်း ကျမ်းစာတွေကို တမင် အတုယူထားတဲ့ ဟောပြောချက်ပုံစံ၊ ပုံဆောင်ချက်၊ ဥပမာ ပုံပြင်တွေနဲ့ ပြည့်နေပြီး အဓိပ္ပာယ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မပြောဘဲ တမင် ဝှက်ထားတာ များပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒဿနစာအုပ် စဖတ်ကာစ သူအတွက် ခက်ခဲနိုင်ပြီး နိဒါန်းနဲ့ မှတ်စုတွေကို တွဲဖတ်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ စာအုပ်ဟာ ဘာသာရေးနဲ့ ရိုးရာ ကိုယ်ကျင့်တရားကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ထားတာကြောင့် ဘယ်ယုံကြည်ချက် ရှိသူမဆို ဒဿနပညာ အမြင်တစ်ခုအဖြစ် ဆင်ခြင်ပြီး ဖတ်ရှုဖို့ သင့်ပါတယ်။

ဒဿနပညာ ကျောင်းသား၊ ဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို မေးခွန်းထုတ်နေသူ၊ Albert Camus ရဲ့ The Myth of Sisyphus၊ Dostoevsky ရဲ့ ဝတ္ထုတွေ ဒါမှမဟုတ် Hermann Hesse ရဲ့ Siddhartha နဲ့ Steppenwolf ကို နှစ်သက်သူတွေအတွက် Thus Spoke Zarathustra ဟာ စိန်ခေါ်မှု အပြည့်ရှိတဲ့ ခရီးတစ်ခုပါ။ တစ်ခါဖတ်ရုံနဲ့ နားလည်ဖို့ မလိုပါဘူး — နှစ်တွေ ကြာလာတာနဲ့အမျှ ပြန်ဖတ်တိုင်း အဓိပ္ပာယ်အသစ် ထွက်လာတတ်တဲ့ စာအုပ်မျိုးမို့ တောင်ပေါ်ကို အရင်ဆုံး တက်ကြည့်ဖို့ သင့်ကို ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။