ကမ္ဘာ့စာပေမှာ “အချစ်ဇာတ်လမ်း” လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ ပထမဆုံး ပြေးမြင်မိတဲ့ နာမည်က Romeo and Juliet ပါပဲ။ William Shakespeare က ၁၅၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ရေးသားခဲ့တဲ့ ဒီပြဇာတ်ဟာ နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော်အတွင်း ဇာတ်ခုံပေါ်မှာ အကြိမ်ရေမရေတွက်နိုင်အောင် ကပြခံခဲ့ရပြီး ဘဲလေး၊ အော်ပရာ၊ West Side Story လို ဂီတပြဇာတ်၊ ၁၉၆၈ က Zeffirelli ရုပ်ရှင်နဲ့ Leonardo DiCaprio ပါဝင်တဲ့ ၁၉၉၆ ရုပ်ရှင်တို့အထိ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြန်လည်မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။…
“ရာဇဝတ်ဝတ္ထုဘုရင်မ” Agatha Christie ရဲ့ ၁၉၃၉ ထုတ် And Then There Were None ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အုပ်ရေ သန်းတစ်ရာကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် အရောင်းရဆုံး လျှို့ဝှက်သည်းဖိုဝတ္ထုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ထားတဲ့ စာအုပ်ပါ။ Christie ကိုယ်တိုင်ကလည်း ရေးရတာ အခက်ခဲဆုံး စာအုပ်လို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် “ပိတ်မိနေတဲ့နေရာတစ်ခုမှာ လူတွေ တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် သေတယ်” ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်၊ ဇာတ်လမ်းတွဲ၊ ဂိမ်း အားလုံးနီးပါးဟာ ဒီစာအုပ်ဆီက အမွေခံထားတာလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။
အိပ်မက်ထဲမှာ Manderley အိမ်ကြီးဆီ ပြန်ရောက်သွားပုံကို ပြောပြတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာပေရဲ့ အကျော်ကြားဆုံး အဖွင့်စာကြောင်းတွေထဲက တစ်ခုနဲ့ စတင်တဲ့ Daphne du Maurier ရဲ့ Rebecca ဟာ ၁၉၃၈ မှာ ထွက်ရှိခဲ့ပြီးကတည်းက ယနေ့အထိ တစ်ခါမှ ပုံနှိပ်မပြတ်ခဲ့တဲ့ gothic suspense ဂန္ထဝင်ပါ။ Alfred Hitchcock ရိုက်ကူးတဲ့ ၁၉၄၀ ရုပ်ရှင်က Oscar အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆုကို ရခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ မှာ Netflix ကလည်း ပြန်လည်ရိုက်ကူးခဲ့ပါတယ်။ ခေတ်သစ် psychological…
A Little Princess ကို ရေးခဲ့တဲ့ Frances Hodgson Burnett ရဲ့ The Secret Garden ဟာ ၁၉၁၁ မှာ စာအုပ်အဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်အထိ ကလေးစာပေရဲ့ အကောင်းဆုံးလက်ရာတွေထဲမှာ အမြဲပါဝင်နေတဲ့ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုပါ။ ရုပ်ရှင်၊ တီဗီဇာတ်လမ်း၊ ဂီတပြဇာတ်တွေအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ဖန်တီးခံခဲ့ရပြီး ကလေးတွေအတွက် ရေးထားပေမယ့် လူကြီးတွေ ပြန်ဖတ်တဲ့အခါ သဘာဝတရားရဲ့ ကုစားနိုင်စွမ်းအကြောင်း ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို တွေ့ရတတ်တဲ့ စာအုပ်မျိုးပါ။
The Three Musketeers ကို ရေးခဲ့တဲ့ ပြင်သစ်စာရေးဆရာကြီး Alexandre Dumas ရဲ့ The Count of Monte Cristo ဟာ ၁၈၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ သတင်းစာထဲ အခန်းဆက်အဖြစ် စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ “လက်စားချေခြင်း ဇာတ်လမ်းတွေရဲ့ ဘုရင်” လို့ သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီးပါ။ ရုပ်ရှင်၊ ဇာတ်လမ်းတွဲ၊ ကာတွန်းတွေအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရိုက်ကူးခံရပြီး ခေတ်သစ် လက်စားချေဇာတ်လမ်း တော်တော်များများဟာ ဒီစာအုပ်ရဲ့ အရိပ်အောက်က ပေါက်ဖွားလာတာလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ…
Crime and Punishment နဲ့ The Brothers Karamazov တို့ကြားမှာ ရေးခဲ့တဲ့ The Idiot ဟာ Fyodor Dostoevsky ရဲ့ ဝတ္ထုကြီးတွေထဲမှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဆုံးလို့ ဆိုကြတဲ့ လက်ရာပါ။ ၁၈၆၈ ကနေ ၁၈၆၉ အတွင်း မဂ္ဂဇင်းမှာ အခန်းဆက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အဲဒီအချိန်မှာ Dostoevsky ဟာ ကြွေးရှင်တွေကို ရှောင်ရင်း ဥရောပမှာ ဆင်းရဲကျပ်တည်းစွာ နေထိုင်နေရချိန်ပါ။ သူ့ရည်ရွယ်ချက်က ရိုးရှင်းပေမယ့် အလွန်ခက်ခဲပါတယ် — “လုံးဝကောင်းမြတ်လှပတဲ့…
၁၈၅၁ ခုနှစ်မှာ ထွက်ခဲ့တဲ့ Herman Melville ရဲ့ Moby-Dick ဟာ “အမေရိကန်ဝတ္ထုကြီး” လို့ ပြောတိုင်း ပထမဆုံး ထွက်လာတတ်တဲ့ နာမည်တွေထဲက တစ်ခုပါ။ စိတ်ဝင်စားစရာက ထွက်ခါစမှာ ရောင်းမကောင်းခဲ့ဘဲ Melville ကိုယ်တိုင် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မေ့လျော့ခံနေခဲ့ရတာပါ။ နှစ်ဆယ်ရာစုရောက်မှ ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခံရပြီး ယနေ့မှာတော့ ကမ္ဘာ့စာပေရဲ့ အထွတ်အထိပ်လက်ရာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေပါတယ်။
၁၈၉၅ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ The Red Badge of Courage ဟာ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်အကြောင်း ရေးထားတဲ့ ဝတ္ထုတွေထဲမှာ အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် စစ်ဝတ္ထုတွေရဲ့ ရှေ့ပြေးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပါတယ်။ အံ့ဩစရာကောင်းတာက စာရေးသူ Stephen Crane ဟာ စစ်ပြီးမှ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဒီစာအုပ်ကို ရေးချိန်မှာ စစ်မြေပြင်ကို တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးသေးတဲ့ အသက်နှစ်ဆယ်ကျော် လူငယ်လေးသာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။
၁၉၆၂ ခုနှစ် စာပေနိုဘယ်ဆုရှင် John Steinbeck ရဲ့ The Pearl ဟာ စာမျက်နှာ တစ်ရာဝန်းကျင်သာ ရှိတဲ့ ဝတ္ထုတိုလေးဖြစ်ပေမယ့် ဖတ်ပြီးသူရဲ့ စိတ်ထဲမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျန်ရစ်တတ်တဲ့ ဂန္ထဝင်တစ်ပုဒ်ပါ။ ၁၉၄၇ မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မက္ကဆီကို ရိုးရာပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို အခြေခံထားတာဖြစ်လို့ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ကျောင်းတွေမှာ ပြဋ္ဌာန်းစာအဖြစ် သင်ကြားခံရတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
Osamu Dazai ရဲ့ No Longer Human ကို ဖတ်ဖူးသူတိုင်း ဇာတ်လိုက် Yozo Oba ကို မမေ့နိုင်ကြပါဘူး။ ဒါပေမယ့် Dazai ဟာ အဲဒီဝတ္ထုမတိုင်ခင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော် စောပြီး ၁၉၃၅ မှာ Yozo Oba ဆိုတဲ့ နာမည်တူ ဇာတ်ကောင်နဲ့ ဝတ္ထုတိုရှည်တစ်ပုဒ် ရေးခဲ့ဖူးတာကို လူသိနည်းပါတယ်။ အဲဒါက The Flowers of Buffoonery ဖြစ်ပြီး Sam Bett ရဲ့ ဘာသာပြန်နဲ့ New…