“နိုင်ငံတစ်ချို့ ဘာကြောင့် ချမ်းသာပြီး တစ်ချို့ ဘာကြောင့် ဆင်းရဲနေရတာလဲ” ဆိုတဲ့ ရာစုနှစ်ချီ မေးခွန်းကို ဖြေဖို့ ကြိုးစားထားတဲ့ Why Nations Fail (၂၀၁၂) ဟာ ထုတ်ဝေကတည်းက ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး သိပ္ပံ သင်တန်းတွေမှာ အများဆုံး ဆွေးနွေးခံရတဲ့ စာအုပ်တွေထဲ ပါဝင်လာပါတယ်။ စာရေးသူ Daron Acemoglu နဲ့ James A. Robinson တို့ဟာ Simon Johnson နဲ့အတူ အင်စတီကျူးရှင်းတွေ နိုင်ငံရဲ့ ချမ်းသာမှုကို ဘယ်လို လွှမ်းမိုးလဲဆိုတဲ့ သုတေသနအတွက် ၂၀၂၄ စီးပွားရေး နိုဘယ်ဆု ရရှိခဲ့ပါတယ်။
Acemoglu ဟာ MIT က စီးပွားရေး ပညာရှင် ဖြစ်ပြီး Robinson ကတော့ နိုင်ငံရေး သိပ္ပံနဲ့ စီးပွားရေး ပညာရှင် ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်ဟာ ထူးခြားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုနဲ့ စတင်ပါတယ် — အမေရိကန်နဲ့ မက္ကဆီကို နယ်စပ်မှာ နှစ်ခြမ်း ကွဲနေတဲ့ Nogales မြို့ပါ။ ရာသီဥတု၊ ပထဝီ၊ ယဉ်ကျေးမှု အတူတူ ဖြစ်ပေမယ့် နယ်စပ် မြောက်ဘက်နဲ့ တောင်ဘက်မှာ ဝင်ငွေ၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး အဆင့်အတန်း သိသိသာသာ ကွာခြားနေတာကို ဘယ်လို ရှင်းပြမလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကနေ စတင်ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ အဖြေက ပထဝီ၊ ယဉ်ကျေးမှု ဒါမှမဟုတ် ခေါင်းဆောင်တွေ မသိနားမလည်မှုထက် နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး အင်စတီကျူးရှင်းတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါ။ လူအများ ပါဝင်ခွင့်ရ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု အခွင့်အရေး ကာကွယ်ပေး၊ တီထွင်ဖန်တီးမှုကို အားပေးတဲ့ “inclusive institutions” က ရေရှည် ချမ်းသာမှုကို ဖန်တီးပြီး လူနည်းစုက အကျိုးအမြတ်ကို စုဆောင်းယူတဲ့ “extractive institutions” ကတော့ ရေရှည်မှာ ဆင်းရဲမှုဆီ ဦးတည်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရှေးရောမ၊ ဗြိတိသျှ စက်မှုတော်လှန်ရေး၊ ကိုရီးယား ကျွန်းဆွယ် နှစ်ခြမ်း၊ Botswana စတဲ့ ဥပမာ များစွာကို ကမ္ဘာ့သမိုင်း တစ်လျှောက် ခရီးသွားရင်း ရှင်းပြထားပါတယ်။
သမိုင်း ဇာတ်လမ်းတွေ စုံလင်လို့ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပေမယ့် စာမျက်နှာ ငါးရာကျော် ရှည်ပြီး တချို့နေရာတွေမှာ အချက်တစ်ခုတည်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ပြောသလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ စီးပွားရေး ပညာရှင်တချို့ကတော့ “inclusive” နဲ့ “extractive” ဆိုတဲ့ ခွဲခြားမှုဟာ နောက်ကြောင်းပြန်ကြည့်မှ သတ်မှတ်လို့ ရလွယ်တယ်၊ ပထဝီနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့တွက်ထားတယ်လို့ ဝေဖန်ကြတာကိုလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။ အမြင်တစ်ခုအဖြစ် ဆင်ခြင်ပြီး ဖတ်တာ အကောင်းဆုံးပါ။
Guns, Germs, and Steel၊ Sapiens၊ The Power of Geography လို ကမ္ဘာ့သမိုင်းနဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကြည့်တဲ့ စာအုပ်တွေ ကြိုက်သူ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး သိပ္ပံ ကျောင်းသား၊ ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းမှာ အလုပ်လုပ်သူတွေအတွက် ဒီစာအုပ်ဟာ အတွေးအမြင်ကို ကျယ်ပြန့်စေမယ့် စာအုပ်ပါ။ နှစ်သက်ရင် သူတို့ရဲ့ နောက်စာအုပ် The Narrow Corridor ကိုလည်း ဆက်ဖတ်ကြည့်ပါ — သမိုင်းကို မြင်တဲ့ သင့်ရဲ့ မျက်မှန်ကို အသစ်တစ်လက် တပ်ပေးပါလိမ့်မယ်။
Junction City စတုတ္ထထပ် · 09 698 706 533
နေ့စဉ် နံနက် ၉:၀၀ – ည ၇:၀၀