Dopamine Nation

Dopamine Nation ကို Stanford University ဆေးတက္ကသိုလ်မှ စိတ်ကျန်းမာရေး ပါမောက္ခနဲ့ စွဲလမ်းမှု ကုသရေး ဆေးခန်းကို ဦးဆောင်သူ Dr. Anna Lembke က ရေးသားခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာရဲ့ အန္တရာယ်ကို ပြတဲ့ Netflix မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် The Social Dilemma မှာ ပါဝင် ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ပညာရှင်တွေထဲက တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်ဟာ New York Times အရောင်းရစာရင်း ဝင်ခဲ့ပြီး ဖုန်းနဲ့ အင်တာနက်ကို မချိန်ဆနိုင် ဖြစ်နေတဲ့ ဒီနေ့ခေတ် လူငယ်တွေကြားမှာ အထူး ပြောစမှတ် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

စာအုပ်ရဲ့ အခြေခံ မေးခွန်းက ဒီလိုပါ — အစားအစာ၊ ဖျော်ဖြေရေး၊ ဈေးဝယ်ခြင်း၊ ဂိမ်း၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာ စတဲ့ ပျော်စရာတွေ လက်တစ်ကမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ ခေတ်မှာ ကျွန်တော်တို့ ဘာကြောင့် ပိုပျော်မလာဘဲ ပိုစိတ်ပူ၊ ပိုစိတ်ကျလာကြတာလဲ။ Lembke က ဦးနှောက်ထဲမှာ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ နာကျင်မှုကို ချိန်ခွင်လျှာ တစ်ခုလို ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းထားတယ်၊ ပျော်စရာကို ထပ်ခါထပ်ခါ ရယူလေ ချိန်ခွင် တစ်ဖက်ကို ပြန်ယိုင်ပြီး နောက်ထပ် ပိုလိုချင်လာလေ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ အယူအဆနဲ့ ရှင်းပြထားပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ထူးခြားစေတာက ဆရာဝန် တစ်ယောက်ရဲ့ ဆေးခန်းထဲက လူနာတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေပါ။ စွဲလမ်းမှု ကျွမ်းနေတဲ့ လူတွေ ဘယ်လို လမ်းပြန်ရှာခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ကိုယ်ချင်းစာစွာ ပြောပြထားပါတယ်။ ခဏ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အတားအဆီး ချထားခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ရိုးရိုးသားသား ဝန်ခံခြင်း စတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို အကြံပြုထားပြီး Lembke ကိုယ်တိုင်လည်း သူမရဲ့ ကိုယ်ပိုင် စွဲလမ်းမှု အတွေ့အကြုံကို ရိုးသားစွာ ဝန်ခံထားလို့ တရားဟောတာထက် အတူ ရုန်းကန်သူ တစ်ယောက်ရဲ့ အသံလို ခံစားရပါတယ်။

အာရုံကြော သိပ္ပံ အကြောင်းကို နေ့စဉ်သုံး ဥပမာတွေနဲ့ ရှင်းပြထားလို့ သိပ္ပံ နောက်ခံ မရှိသူလည်း လိုက်ဖတ်နိုင်ပြီး စာမျက်နှာလည်း မများလှပါဘူး။ စာအုပ်ထဲမှာ ဆေးဝါး၊ အရက်နဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ စွဲလမ်းမှုတွေအကြောင်း လူနာ ဇာတ်လမ်းတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရေးထားတာကြောင့် အသက်ငယ်သူတွေအတွက် မသင့်တော်နိုင်ပါဘူး။ ချိန်ခွင်လျှာ ပုံဆောင်ချက်က ရှုပ်ထွေးတဲ့ သိပ္ပံကို ရိုးရှင်းအောင် ချုံ့ထားတာ ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်တဲ့ စွဲလမ်းမှု ရှိနေသူအတွက်တော့ ဒီစာအုပ်ဟာ ဆရာဝန်ရဲ့ ကုသမှုကို အစားထိုးနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဖုန်းကို မကြာခဏ ဖွင့်ကြည့်နေမိတာ ရပ်ချင်သူ၊ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ နေရရင် စိတ်မငြိမ် ဖြစ်တတ်သူ၊ ကိုယ့်အလေ့အထ တစ်ခုခုကို ထိန်းချင်နေသူ သင့်အတွက် Dopamine Nation က မှန်တစ်ချပ်လို ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မြင်စေပါလိမ့်မယ်။ James Clear ရဲ့ Atomic Habits၊ Cal Newport ရဲ့ Digital Minimalism၊ Johann Hari ရဲ့ Stolen Focus တို့နဲ့ တွဲဖတ်ရင် ဒီခေတ်ရဲ့ အာရုံ စိန်ခေါ်မှုကို ပိုနားလည်လာမှာပါ။ စာအုပ်ဖတ်နေတုန်းတော့ ဖုန်းကို တခြားအခန်းမှာ ထားခဲ့ကြည့်ပါ။