Make It Stick: The Science of Successful Learning

စာမေးပွဲမတိုင်ခင် စာအုပ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ဖတ်၊ highlighter နဲ့ အရောင်ခြယ်ပြီး “ဒီတစ်ခါတော့ နားလည်ပြီ” လို့ ခံစားရပေမယ့် စာမေးပွဲခန်းထဲမှာ ခေါင်းထဲ ဗလာဖြစ်သွားဖူးပါသလား။ Harvard University Press က ၂၀၁၄ မှာ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ Make It Stick ဟာ ဒီပြဿနာရဲ့ အဖြေကို သိမြင်မှု စိတ်ပညာ (cognitive psychology) သုတေသနနဲ့ ရှင်းပြတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်ပြီး ဆရာတွေ၊ ကျောင်းသားတွေကြားမှာ အများဆုံး ရည်ညွှန်းခံရတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ပါ။

စာအုပ်ကို ပူးတွဲရေးသူ သုံးဦးရှိပါတယ်။ Henry L. Roediger III နဲ့ Mark A. McDaniel တို့ဟာ Washington University in St. Louis က မှတ်ဉာဏ်နဲ့ သင်ယူမှုကို ဆယ်စုနှစ်ချီ သုတေသန ပြုခဲ့တဲ့ စိတ်ပညာရှင်တွေ ဖြစ်ပြီး Peter C. Brown ကတော့ စာရေးဆရာ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ တွေ့ရှိချက်ကို စာရေးဆရာရဲ့ ဇာတ်လမ်းပြောပုံနဲ့ ပေါင်းစပ်ထားလို့ လူအမျိုးမျိုးရဲ့ လက်တွေ့ သင်ယူမှု ဇာတ်လမ်းတွေနဲ့အတူ သုတေသနကို ဖတ်ရပါတယ်။

အဓိက အချက်တွေက ရှင်းပါတယ်။ ပြန်ဖတ်တာထက် စာအုပ်ပိတ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးခွန်းထုတ်ကာ ပြန်စဉ်းစားတာ (retrieval practice) က မှတ်ဉာဏ်ကို ပိုခိုင်စေပါတယ်။ တစ်ညတည်း အကုန်ကျက်တာထက် ရက်ခြားပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်တာ (spacing)၊ ဘာသာရပ် တစ်ခုတည်းကို အဆက်မပြတ် လုပ်တာထက် ပုစ္ဆာ အမျိုးအစား မတူတာတွေကို ရောနှော လေ့ကျင့်တာ (interleaving) က ပိုထိရောက်ပါတယ်။ ခက်ခဲတယ်လို့ ခံစားရတာဟာ “desirable difficulty” ဖြစ်တတ်ပြီး ပြန်ဖတ်လို့ ရင်းနှီးလာတာကို နားလည်တယ်လို့ အထင်မှားတတ်တာကိုလည်း သတိပေးပါတယ်။

လူကြိုက်များတဲ့ “learning styles” — လူတိုင်း မြင်ကွင်း၊ အသံ၊ လက်တွေ့ စတဲ့ ကိုယ်ပိုင် သင်ယူပုံစံ တစ်မျိုးစီ ရှိပြီး အဲဒီပုံစံနဲ့ကိုက်အောင် သင်ရမယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆ — ကို ခိုင်မာတဲ့ သုတေသန အထောက်အထား နည်းတယ်လို့ စာအုပ်က ထောက်ပြတာဟာ ဆရာတွေအတွက် အထူး စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ ရေးဟန်က ပညာရပ်ဆန်ပေမယ့် ဥပမာ များလို့ ဖတ်ရ မခက်ပါဘူး။ တစ်ခုပဲ သတိပြုစေချင်တာက အခန်းတိုင်းမှာ အကြံပြုချက် စာရင်း မပါဘဲ နောက်ဆုံး အခန်းမှာမှ စုစည်းထားလို့ စိတ်ရှည်ရှည် ဖတ်ဖို့ လိုတာပါ။

စာမေးပွဲ ပြင်ဆင်နေတဲ့ ကျောင်းသား၊ IELTS၊ JLPT လို ဘာသာစကား စာမေးပွဲ ဖြေမယ့်သူ၊ ကလေးတွေကို စာသင်ပေးရတဲ့ ဆရာ၊ မိဘတွေအတွက် ဒီစာအုပ်ဟာ ချက်ချင်း အသုံးချနိုင်တဲ့ လက်စွဲပါ။ Ultralearning၊ Deep Work၊ Mastery လို ကျွမ်းကျင်မှု တည်ဆောက်ခြင်းအကြောင်း စာအုပ်တွေနဲ့ တွဲဖတ်ရင် ပိုကောင်းပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ကိုလည်း ပြန်ဖတ်ရုံနဲ့ မကျေနပ်ဘဲ ဖတ်ပြီးတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးကြည့်ပါ — အဲဒါက စာအုပ်ရဲ့ ပထမဆုံး သင်ခန်းစာပါ။