Switch: How to Change Things When Change Is Hard

အကျင့်ဟောင်းကို ဖျောက်ဖို့၊ ရုံးမှာ စနစ်သစ် မိတ်ဆက်ဖို့၊ မိသားစုကို ကျန်းမာရေး အလေ့အထ ပြောင်းခိုင်းဖို့ ကြိုးစားဖူးရင် အပြောင်းအလဲဟာ ဘယ်လောက် ခက်သလဲ သင် သိပါလိမ့်မယ်။ Made to Stick နဲ့ နာမည်ရခဲ့တဲ့ ညီအစ်ကို Chip Heath နဲ့ Dan Heath တို့ရဲ့ Switch (၂၀၁၀) ဟာ ဒီပြဿနာကို စိတ်ပညာ ရှုထောင့်ကနေ ချဉ်းကပ်ပြီး New York Times အရောင်းရဆုံးစာရင်း ဝင်ခဲ့ကာ မန်နေဂျာတွေ၊ ဆရာတွေ၊ ကျန်းမာရေး လုပ်သားတွေ ကိုးကားတဲ့ စာအုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

စာအုပ်ရဲ့ အခြေခံက စိတ်ပညာရှင် Jonathan Haidt ဆီက ငှားယူထားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုပါ။ လူ့စိတ်မှာ ဆင်စီးသူ (Rider) နဲ့ ဆင်ကြီး (Elephant) ရှိပါတယ်။ ဆင်စီးသူက ယုတ္တိ၊ အစီအစဉ်၊ ရေရှည် တွေးတတ်တဲ့ အပိုင်းဖြစ်ပြီး ဆင်ကြီးကတော့ ခံစားချက်၊ ချက်ချင်း ပျော်ချင်စိတ်ပါ။ ဆင်စီးသူက ကြိုးကိုင်ထားပေမယ့် ဆင်ကြီးက တကယ် လမ်းကြောင်း ပြောင်းချင်ရင် ဆင်စီးသူ အနိုင်မရပါဘူး။ ဒါ့အပြင် နှစ်ယောက်စလုံး လျှောက်ရမယ့် လမ်း (Path) ဆိုတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်လည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ဒီကနေ Heath ညီအစ်ကိုက အဆင့်သုံးဆင့် ချပြပါတယ်။ ဆင်စီးသူကို လမ်းပြဖို့ အောင်မြင်နေတဲ့ “bright spots” တွေကို ရှာ၊ ပထမခြေလှမ်းကို တိတိကျကျ ပြောပြပါ — ဗီယက်နမ်မှာ ကလေး အာဟာရချို့တဲ့မှု ဖြေရှင်းရာမှာ ဆင်းရဲပေမယ့် ကလေး ကျန်းမာနေတဲ့ မိခင်တွေ ဘာကျွေးသလဲ လေ့လာခဲ့တာ ဥပမာပါ။ ဆင်ကြီးကို လှုံ့ဆော်ဖို့ ခံစားချက်ကို ထိပါ၊ အပြောင်းအလဲကို သေးငယ်အောင် ခွဲပါ။ လမ်းကို ပြင်ဖို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြောင်း၊ အလေ့အထ တည်ဆောက်ပြီး အများစုရဲ့ နမူနာကို ပြပါလို့ ဆိုပါတယ်။

ဖတ်ရတာ ပေါ့ပါးပြီး ဆေးရုံ၊ ကျောင်း၊ ကုမ္ပဏီ၊ မိသားစု ဥပမာ ဇာတ်လမ်းတွေ ပြည့်နှက်နေလို့ စာမျက်နှာတိုင်းမှာ ကိုယ့်ဘဝနဲ့ ချိတ်ဆက်ကြည့်လို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၁၀ မှာ ရေးခဲ့တာဖြစ်လို့ ကိုးကားထားတဲ့ စိတ်ပညာ သုတေသန အချို့၊ အထူးသဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်စွမ်းဟာ သုံးရင်း ကုန်ခမ်းသွားတယ်ဆိုတဲ့ “ego depletion” အယူအဆဟာ နောက်ပိုင်း ပြန်စမ်းသပ်ရာမှာ ရလဒ် မခိုင်မာတာ တွေ့ရလို့ ဒီအပိုင်းကို ဆင်ခြင်ပြီး ဖတ်သင့်ပါတယ်။

Atomic Habits၊ The Power of Habit၊ Made to Stick လို အပြုအမူ ပြောင်းလဲမှု စာအုပ်တွေ ကြိုက်သူ၊ အဖွဲ့ကို စနစ်သစ်ဆီ ဦးဆောင်ရမယ့် မန်နေဂျာ၊ ကျောင်းသားတွေရဲ့ အလေ့အထ ပြောင်းချင်တဲ့ ဆရာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားရင်း အကြိမ်ကြိမ် ကျရှုံးခဲ့သူတွေအတွက် ဒီစာအုပ်က မျှော်လင့်ချက် အသစ် ပေးပါလိမ့်မယ်။